Κάθε φορά που η Τουρκία εξαγγέλλει μια νέα πρόκληση, η ελληνική δημόσια συζήτηση βρίσκεται μπροστά στο ίδιο δίλημμα: αντιδράμε ή δεν αντιδράμε; Και συνήθως, στη βιασύνη της στιγμής, χάνουμε τη μεγάλη εικόνα. Αφορμή αυτή τη φορά είναι το τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» — μια προσπάθεια να κωδικοποιηθεί θεσμικά η αμφισβήτηση ελληνικής κυριαρχίας σε θαλάσσιες ζώνες. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει με άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια — να χρησιμοποιήσει αυτή την κίνηση ως «αντίδραση» ή «διαπραγματευτικό χαρτί» απέναντι στην Άγκυρα.
Διαφωνώ με αυτή τη λογική. Όχι ως προς τον στόχο — ως προς τη σειρά και τον τρόπο.
Το Λάθος της «Αντίδρασης» Βάσει των Διεθνών Κανόνων που Επικαλούνται οι Ειδικοί
Η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια δεν είναι «αντίποινα». Δεν είναι «απειλή». Δεν είναι «διαπραγματευτικό χαρτί». Διεθνολόγοι, στρατηγικοί αναλυτές και ειδικοί του Διεθνούς Δικαίου υπογραμμίζουν ομόφωνα ότι πρόκειται για μονομερές, πλήρως κατοχυρωμένο κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας, που απορρέει από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Το άρθρο 3 της Σύμβασης κατοχυρώνει ρητά το δικαίωμα κάθε παράκτιου κράτους να οριοθετεί τα χωρικά του ύδατα έως τα 12 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης.
Αν η Αθήνα παρουσιάσει αυτό το δικαίωμα ως «απάντηση» στην Τουρκία, τότε δεν ασκεί κυριαρχία — αντιθέτως, υποδηλώνει ότι το κυριαρχικό της δικαίωμα εξαρτάται από τις κινήσεις της Άγκυρας. Και αυτό είναι ακριβώς αυτό που επιδιώκει διαχρονικά η Τουρκία: να μετατρέψει αυτονόητα δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο σε «διμερείς διαφορές υπό διαπραγμάτευση».
Η Θέση της Φωνής Λογικής για τα Χωρικά Ύδατα και τα 12 Ναυτικά Μίλια
Η Φωνή Λογικής υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια — και συμφωνώ απολύτως με αυτή τη θέση. Αυτή η κίνηση πρέπει να αποτελεί άσκηση νόμιμου κυριαρχικού δικαιώματος: εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου και έκφραση εθνικής κυριαρχίας. Ποτέ «αντίποινα». Ποτέ «διαπραγμάτευση». Ποτέ «απάντηση» στην Τουρκία.
Και πριν από αυτό το βήμα, υπάρχει ένα ακόμα κρίσιμο που πρέπει να προηγηθεί: η μονομερής ανακήρυξη και χαρτογράφηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Ελλάδας.
Πρώτα η ΑΟΖ — Η Στρατηγικά Ορθή Σειρά για τα Χωρικά Ύδατα
Όπως αναφέρουν πολλοί στρατιωτικοί αναλυτές και ειδικοί στα θέματα ελληνοτουρκικών σχέσεων και Διεθνούς Δικαίου, η ΑΟΖ αποτελεί το ευρύτερο θαλάσσιο πλαίσιο κυριαρχίας. Αν επεκταθούν πρώτα τα χωρικά ύδατα χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση και ανακήρυξη της ΑΟΖ, αφήνεται ανοιχτός ο θαλάσσιος χώρος στις τουρκικές αξιώσεις για υφαλοκρηπίδα και οικονομικές ζώνες. Συμπεραίνουμε, επομένως, ότι η στρατηγικά ορθή σειρά είναι:
- Πρώτα: Μονομερής ανακήρυξη και χαρτογράφηση της ΑΟΖ βάσει UNCLOS — ξεκινώντας από τις περιοχές με αδιαμφισβήτητη νομική βάση, όπως το Ιόνιο.
- Μετά: Επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια ως φυσική, νομικά συνεκτική συνέχεια αυτής της ανακήρυξης.
Η μονομερής ανακήρυξη της ΑΟΖ δεν χρειάζεται διαπραγμάτευση, δεν χρειάζεται συγκατάθεση τρίτου. Είναι αδιαμφισβήτητη πράξη κυριαρχίας βάσει Διεθνούς Δικαίου. Επιπλέον, η σειρά αυτή στερεί από την Τουρκία το αφήγημα που ζητά. Αν ανακηρυχθεί πρώτα η ΑΟΖ και ακολουθήσει η επέκταση στα 12 μίλια, κανείς στον κόσμο δεν μπορεί να χαρακτηρίσει αυτές τις ενέργειες «αντίποινα» ή «κλιμάκωση». Είναι εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου — και τίποτε άλλο.
Συμπερασματικά — Η Λογική Σειρά είναι Τέσσερα Βήματα
Βάσει των παραπάνω, η ορθή στρατηγική ακολουθία έχει ως εξής:
- Άμεση ανακήρυξη και χαρτογράφηση της ΑΟΖ μονομερώς, βάσει UNCLOS, ξεκινώντας από τις αναμφίβολες θαλάσσιες ζώνες.
- Ανακήρυξη συνορεύουσας ζώνης — ένα εργαλείο που αξιοποιεί πλήθος κρατών και ενισχύει τον έλεγχο παράνομης μετανάστευσης και λαθρεμπορίου.
- Αποφασιστική χρήση του VETO στο ΝΑΤΟ για να αποτραπούν οποιεσδήποτε τουρκικές επιδιώξεις που αντιβαίνουν στο Διεθνές Δίκαιο — θεσμικό, νόμιμο και αποτελεσματικό.
- Επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια σε δεύτερο χρόνο, ως φυσική συνέχεια — και ποτέ ως «απάντηση» σε τουρκική ενέργεια.
Η Εθνική Κυριαρχία Δεν Ορίζεται από την Άγκυρα
Η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί σαφή διαχωρισμό ανάμεσα σε δύο πράγματα: στα κατοχυρωμένα κυριαρχικά της δικαιώματα και στις διπλωματικές ή επιχειρησιακές αντιδράσεις απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα. Ο σεβασμός στο Κράτος Δικαίου — εθνικά και διεθνώς — παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος κάθε αξιόπιστης εθνικής στρατηγικής. Τα κατοχυρωμένα δικαιώματα ασκούνται αδιαλείπτως, ανεξαρτήτως εντάσεων. Τα διπλωματικά εργαλεία υπόκεινται σε διαχείριση και χρονισμό.
